Onttoverd: voor iets gaat de zon op


leestijd: ongeveer 5 minuten

We geven het allemaal. En we krijgen het ook allemaal. Cadeautjes. En hoe aardig bedoeld ook, er zit soms een schaduwkant aan al dat liefs. We houden allemaal van goede intenties maar zijn ons niet altijd bewust van de dubbele agenda die mee komt in de beweging van de gift. Tijd voor een stukje onttovering.

Boekje in de bus

Een poos geleden kreeg ik van X een boekje door mijn brievenbus. Hij volgde mij op een van mijn Sociale Media kanalen en vond dat ik ‘simpelweg’ zijn boekje ‘verdiende’. Leuk! Lief. Attent… Zomaar een mooi ingepakt cadeautje in mijn bus. Ik werd er blij van! Ik kreeg er zelfs twee; ook nog eentje om weg te geven. Nou, het moest niet gekker worden. Feest.

Recensie

Al vrij snel kwam er een verzoek; of ik het boekje openbaar wilde recenseren. Ach, tuurlijk wilde ik dat wel doen. Zodra ik even tijd zou vinden en uiteraard nadat ik het gelezen had, zou ik zeker wat willen schrijven. Ook al voelde ik ergens ook: nu moet ik vanzelfsprekend wel wat góeds zeggen over dat boekje. Hhmm. Ik had het immers zomaar gekregen. Enfin. “Niet zo moeilijk doen, Oosterhoff”, dacht ik. “Kan ‘t schelen. Met een beetje gemak kan je toch zo een paar leuke woorden op papier krijgen en nou ja, ook als je het niet helemaal zou menen, hoe erg is dat nou helemaal?”

Normen oprekken uit schuldgevoel

Dit is de eerste keer in deze gebeurtenis dat ik mijn eigen normen ineens begon op te rekken. Ik wil graag (altijd) eerlijk kunnen zijn in mijn recensies. En dat voelde nu toch lastiger. Ik besloot, na enig innerlijk werk, het boekje te gaan lezen, het oprecht te zullen recenseren en zou aan de auteur voorleggen of hij het goed vond dat ik mijn onvervalste mening online zou zetten. Zo besloot ik. Ook al voelde het lezen van het boekje al gauw minder ‘vrij’ aan. Maar ach. “Maar acchhhhhh Carolien. Doe Toch Niet Zo Vreselijk Gewetensvol Altijd.”

Vakantiehuiswerk

Vrij kort erop, toen ik bekend maakte dat ik een weekje naar Frankrijk op vakantie ging, kreeg ik de taak (ja, heel subtiel hoor en beslist omlijst met voorzichtig taalgebruik) om het boekje toch vooral in mijn koffer mee in te pakken. Inmiddels voelde het boekje aan als écht huiswerk. En of ik nog even een foto van het boekje wilde posten op Facebook. Tsja. Dat laatste deed ik niet. Maar toch, ik stopte het in mijn tas en las de eerste twee avonden keurig volgens afspraak uit het boekje. Het was…nou ja,…wel aardig. Maar onbelemmerd ervoer ik het lezen ervan toch niet. Het lukte me gewoon niet. Bovendien had ik in mijn vakantie juist vooral zin gehad om dingen te doen die alleen maar voor mij bedoeld waren, omdat ik in mijn werk juist altijd al met anderen bezig ben. Ik frommelde het boekje op dag 3 toch weer terug in mijn tas. Geen zin meer in. Ik had zelf nog een aantal boeken liggen die ik met grote gretigheid uit wilde lezen in mijn vakantie.

Of ik al klaar was

Na mijn vakantie. Weer een bericht. Of ik al een recensie kon aanleveren. En nee, ook ditmaal werd het niet zo direct aan mij gevraagd. Veel subtieler, ontegenzeggelijk veel minder dwingend dan hoe ik het nu doe voorkomen. Maar wel weer die vraag ‘of ik al klaar was’.

En toen trok ik een grens, de irritatie was te groot inmiddels om het nog onder stoelen of banken te kunnen steken. Ik besloot hem te melden dat het hele lezen van zijn boekje inmiddels aanvoelde als een opdracht. Plus, dat ik het ‘cadeautje’ met terugwerkende kracht ook niet meer als gift ervoer. Ik heb een vrij druk bestaan en ben al blij als ik ‘s avonds om 21:00 uur alles uit kan zetten en kan lezen in mijn eigen gekozen boeken.

Maar ik bedoel het goed!

De auteur verduidelijkte zijn goede bedoelingen. Dat hij écht niks verwacht had. En zijn intenties waren lóuter goed. Oh jee. Ook dat nog. Het is echt waar: een gegeven paard in de bek kijken is rete-lastig. Dat heurt niet.

Ik stond voor mijn gevoel al in de schuld en nu hij zijn geweldige intenties ook nog toelichtte c.q. benadrukte was mijn emotionele bankrekening nog verder in het rood geraakt. Hij was én gul én had goede bedoelingen én had niks verwacht én louter goede intenties. Douze points! Ik stond met mijn vrouwelijke kloten mooi voor het blok. Maar ‘actions speak louder than words’ is mijn adagium. Zijn woorden strookten gewoon niet met zijn gedrag. Als hij daadwerkelijk geen andere bedoeling had gehad, had hij me niet tot drie keer toe bestookt met zijn verlangen naar een recensie van mij.

Zand erover?

Goed, zand erover, besloten we (ehh…opperde ik). Het werd een heel kort een-tweetje via de chat en ik besloot het boekje in mijn eigen tijd misschien ‘s te gaan lezen en hij zou – zo hoopte ik – zijn onbaatzuchtigheid eens onderzoeken. Ik wilde er vanaf zijn, vooral. Het boekje belandde ergens achter in mijn kast. Ik weet het al niet eens meer. Windstilte ontstond. Prima, allemaal.

Klabam. A smack in the face

En toen was daar ineens De Mep Terug. Ik kreeg een berichtje van hem dat hij mij niet langer wenste te volgen, omdat ik (verwijt #1, verwijt #2, verwijt #3). Lees: op de man af kwetsende opmerkingen over mij als mens. Bovendien had hij het aan zijn hart, deed stress hem geen goed.

Daar stond ik dan. Met een boekje dat als cadeau was ingeleid, dat huiswerk bleek te zijn mét een vooraf afgesproken jubel. Als toetje kreeg ik een verbale tetter voor mijn kop omdat ik had gezegd dat ik me niet getrakteerd had gevoeld. Want ik was niet getrakteerd. Ik was bespeeld. En ach, zul je zeggen, op wereldschaal, hè? Doet zoiets er toe? Iets om hysterisch over te doen? Nee. Tuurlijk niet. Er zijn ergere dingen om je druk over te maken. Vergeven? Tuurlijk. Mens, erger je niet! Maar ik wil er toch wel iets over kwijt, hence dit stukje.

Tit for tat

Eric Berne schreef daar het mateloos boeiende boekje over: ‘Mens Erger Je Niet’. Ik geloof dat ik het in de afgelopen 11 jaren al meer dan 100 klanten heb aangeraden. Want precies dit kan het effect zijn van cadeautjes aannemen: je staat – of je het wilt of niet – toch vaak bij de ander in de schuld. Beslist niet altijd bedoeld, om de doodeenvoudige reden dat veel van zulke oneigenlijke acties door de gever niet bewust spelmatig zijn uitgevoerd. Hoeveel mensen zijn zich echt bewust van hun diepste intenties? Het onbewuste bewust maken, dat kan niet iedereen. En dus kan het gebeuren dat de intenties wel goed lijken maar het deep down niet zijn.

Eigenlijk weet je pas zeker dat als er geen ‘terug-actie’ komt en je je als gever toch gefrustreerd voelt, er – ja, inderdaad – een bijbedoeling was. Anders gezegd: vraag jezelf af of je kunt leven met het idee als je voor je cadeau nooit meer iets terugkrijgt. Want dan was het geen cadeau, maar een transactie.

Belangeloos geven

Onbaatzuchtig geven is echt Hoge Kunst Altruïsme. Vraag het je eens af, van binnen, de volgende keer. Als je een cadeautje geeft – vol van goede wil en overstromend van vriendelijkheid misschien – of het écht belangeloos is. Volkomen genereus. Zonder pardon liefdadig. Of toch stiekem…een emotionele handelsovereenkomst. Alles wat daarop gebaseerd is heeft namelijk een andere dynamiek en een volstrekt ander verwachtingspatroon. Je werkt er jezelf mee in de nesten, raakt gefrustreerd en neemt een ander daar in mee. Er ontstaat een stille agenda waarbij de emotionele boekhouding keurig wordt bijgehouden van binnen. Op het moment dat je niets terugkrijgt, boos wordt en alles uit de kast trekt om de ander dan maar te beschadigen, heb je behoorlijk wat innerlijk werk te doen over je emotionele bankrekening. Wie staat er allemaal nog meer bij jou in het krijt, eigenlijk? Onderzoek het. Speel jezelf vrij en maak de lei schoon. De ander kan er werkelijk niets aan doen dat jij met een dubbele agenda door het leven gaat.

Lastig in vriendschappen. Killing in ondernemerschap.